فلسفه و ضرورت اجرای وال پست و وال مش در ساختمان سازی نوین

با توجه به قرارگیری ایران بر روی کمربند لرزه خیز جهان و تجربه زلزله های متعدد و مخرب در دهه های گذشته، اهمیت توجه به جزئیات اجرایی سازه و اجزای غیرسازه ای بیش از پیش نمایان شده است. بررسی خسارات وارده به ساختمان ها نشان می دهد که در بسیاری از موارد، تخریب و فروپاشی دیوارهای غیرسازه ای یا میانقاب ها، سهم قابل توجهی در افزایش تلفات جانی و خسارات مالی داشته است. این موضوع سبب شد تا نگاه مهندسی به نقش دیوارها در رفتار لرزه ای ساختمان تغییر کرده و راهکارهایی برای کنترل عملکرد آن ها در برابر نیروهای جانبی زلزله ارائه شود.

در گذشته، دیوارهای غیرسازه ای به صورت صلب و یکپارچه با اسکلت ساختمان اجرا می شدند و عملا در هنگام زلزله، بدون در نظر گرفتن تغییر مکان نسبی سازه، درگیر قاب های بتنی یا فلزی می شدند. این درگیری ناخواسته، علاوه بر افزایش سختی جانبی سازه، موجب تمرکز تنش در دیوارها و شکست ترد آن ها می گردید. به همین دلیل، فلسفه جداسازی عملکرد دیوار از اسکلت سازه شکل گرفت و اجرای المان هایی نظیر وال پست و وال مش به عنوان راهکاری اصولی و آیین نامه ای مطرح شد.

بر اساس پیوست ششم آیین نامه ۲۸۰۰ ایران، کلیه سازندگان و مجریان پروژه های ساختمانی موظف به اجرای تمهیداتی هستند که ضمن حفظ پایداری دیوارها در زمان وقوع زلزله، امکان تغییر شکل و جابجایی سازه بدون درگیری با میانقاب ها فراهم شود. در همین راستا، استفاده از وال پست، وادار، میلگرد بستر و سیستم های نوین مهار دیوار مانند وال مش، به عنوان اجزای تکمیل کننده این فلسفه اجرایی معرفی شده اند.

وال پست به عنوان یکی از مهم ترین اجزای مهار دیوار، نقش کلیدی در کنترل رفتار خارج از صفحه دیوارهای غیرسازه ای ایفا می کند. این المان که به صورت قائم یا افقی در مجاورت دیوار اجرا می شود، وظیفه انتقال نیروهای جانبی به اسکلت سازه را بر عهده داشته و از ریزش یا واژگونی دیوار در هنگام زلزله جلوگیری می نماید. اجرای صحیح وال پست باعث می شود دیوارها ضمن حفظ استقلال حرکتی، پایداری خود را در برابر شتاب های لرزه ای حفظ کنند.

در کنار وال پست، استفاده از وال مش به عنوان یک راهکار نوین و بهینه، تحولی در شیوه مهار دیوارهای غیرسازه ای ایجاد کرده است. وال مش که متشکل از شبکه های مش فولادی یا فایبرگلاس و لایه های تقویتی مخصوص است، به صورت یکپارچه در سطح دیوار اجرا شده و مقاومت کششی و برشی دیوار را به شکل قابل توجهی افزایش می دهد. این سیستم، با توزیع یکنواخت تنش در سطح دیوار، از ایجاد ترک های متمرکز و شکست ناگهانی جلوگیری می کند.

فلسفه اصلی استفاده از وال مش، افزایش شکل پذیری دیوار و جذب انرژی زلزله بدون انتقال تنش های مخرب به اسکلت سازه است. در واقع، وال مش به دیوار این امکان را می دهد که در محدوده مجاز، تغییر شکل داده و انرژی وارد شده را مستهلک کند، بدون آنکه منجر به تخریب گسترده یا جداشدگی خطرناک دیوار شود. این ویژگی، به ویژه در ساختمان های بلندمرتبه و پروژه های با اهمیت بالا، اهمیت دوچندان دارد.

از منظر اجرایی، ترکیب وال پست و وال مش به عنوان یک سیستم مکمل، عملکرد لرزه ای دیوارهای غیرسازه ای را به سطح قابل قبولی مطابق با الزامات آیین نامه ای می رساند. وال پست به عنوان تکیه گاه اصلی و مهارکننده کلی دیوار عمل کرده و وال مش، با تقویت سطحی دیوار، از تمرکز تنش و شکست موضعی جلوگیری می کند. این هم افزایی باعث می شود دیوارها ضمن حفظ ایمنی، دچار افزایش سختی نامطلوب نشده و رفتار کلی سازه تحت تاثیر منفی قرار نگیرد.

از دیگر مزایای اجرای وال مش می توان به کاهش ضخامت دیوار، بهینه سازی مصرف مصالح، افزایش سرعت اجرا و کاهش هزینه های تعمیر و نگهداری پس از زلزله اشاره کرد. همچنین این سیستم، امکان اجرای دیوارهای سبک تر و ایمن تر را فراهم کرده و در پروژه های نوسازی و بهسازی لرزه ای نیز کاربرد گسترده ای دارد.

با توجه به الزامات آیین نامه ۲۸۰۰ و افزایش نظارت های فنی در پروژه های ساختمانی، استفاده از روش های سنتی و غیرمهندسی در مهار دیوارها، دیگر پاسخگوی نیازهای ایمنی امروز نیست. اجرای اصولی وال پست و وال مش نه تنها یک الزام قانونی، بلکه یک رویکرد مسئولانه در جهت حفظ جان ساکنین و افزایش دوام سرمایه های ملی محسوب می شود.

در نهایت، می توان گفت فلسفه اجرای وال پست و وال مش، حاصل سال ها تجربه، تحقیق و تحلیل عملکرد سازه ها در زلزله های واقعی است. این سیستم ها با هدف جداسازی عملکرد دیوار از سازه، افزایش شکل پذیری، استهلاک انرژی زلزله و جلوگیری از تخریب های پرهزینه طراحی شده اند. رعایت دقیق جزئیات اجرایی و استفاده از متریال استاندارد در پیاده سازی این سیستم ها، نقش تعیین کننده ای در تحقق ایمنی و پایداری ساختمان ها در برابر زلزله خواهد داشت.

خدمات وال پست پلاس

• وال پست: طراحی، تامین و اجرای سیستم های مهار دیوار مطابق ضوابط آیین نامه ۲۸۰۰ و پیوست ۶
• وال مش: ارائه راهکارهای نوین مهار دیوارهای غیرسازه ای با هدف افزایش ایمنی و جذب انرژی زلزله
• میلگرد بستر: تامین و اجرای میلگرد بستر استاندارد جهت یکپارچگی دیوار و کنترل ترک خوردگی
• اتصالات ساختمانی: انواع اتصالات و متعلقات مورد نیاز برای اجرای اصولی سیستم های مهار دیوار
• فوم وال پست: فوم های تخصصی جداکننده جهت جلوگیری از درگیری دیوار با سازه و افزایش عملکرد لرزه ای